Asiel & migratie

Oekraïense ontheemden zijn mensen die hun land hebben verlaten vanwege de oorlog in Oekraïne. Sinds het uitbreken van de oorlog in maart 2022 vangt Bergen op Zoom Oekraïense ontheemden op.  

Oekraïense ontheemden vallen onder de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Hierdoor hebben zij recht op opvang, onderwijs, medische zorg en werk in Nederland. Deze regeling is verlengd tot en met 4 maart 2028.  

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren van de opvang van Oekraïense ontheemden. Bergen op Zoom doet dit samen met verschillende maatschappelijke partners. Er worden circa 350 Oekraïense ontheemden opgevangen op drie gemeentelijke locaties verspreid over de gemeente:

• Hotel de Nieuwe Ram
• Voormalig verzorgingshuis Avondvrede
• Voormalig politiebureau Jacob Obrechtlaan

Veel Oekraïners hebben inmiddels werk gevonden en voorzien daarmee zelf in hun inkomen. Kinderen gaan naar school en volwassenen kunnen ondersteuning krijgen bij taal, werk en het regelen van praktische zaken.  

Zolang Oekraïense ontheemden niet volledig in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, kunnen zij gebruik maken van regelingen die de Rijksoverheid hiervoor heeft vastgesteld. Net als andere inwoners moeten zij zich houden aan de Nederlandse wet- en regelgeving.  

Het uitgangspunt is dat mensen zoveel mogelijk zelfstandig deelnemen aan de samenleving zolang zij in Nederland verblijven. 

Asielzoekers zijn mensen die in Nederland bescherming vragen omdat zij in hun eigen land niet veilig zijn. Zij zijn bijvoorbeeld gevlucht voor oorlog, geweld of vervolging. Op het moment dat zij een asielaanvraag indienen, wordt onderzocht of zij in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning.  

Tijdens deze procedure worden asielzoekers opgevangen door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Het COA is verantwoordelijk voor de opvang, begeleiding en dagelijkse voorzieningen. Het COA werkt hierbij samen met de gemeente, de politie, maatschappelijke organisaties en andere partners.  

Ook in Bergen op Zoom worden asielzoekers opgevangen. Dit is voor gemeenten een verplichting die volgt uit de Spreidingswet. Dit asielzoekerscentrum (AZC) bevindt zich aan het Emplacement en vanaf 11 juni 2026 worden hier maximaal 300 asielzoekers en vergunninghouders opgevangen voor een periode van vijf jaar.  

Asielzoekers wonen tijdens hun procedure in het AZC. Kinderen gaan naar school en volwassenen volgen vaak taallessen, nemen deel aan activiteiten of bereiden zich voor op werk en hun toekomst, in Nederland of elders.  

Asielzoekers mogen onder voorwaarden werken. Als zij een verblijfsvergunning krijgen, worden zij statushouder. Krijgen zij géén verblijfsvergunning, dan moeten zij Nederland verlaten. De beslissing hierover wordt genomen door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), niet door de gemeente.  

Asielzoekers die niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, hebben gedurende hun asielprocedure recht op opvang en voorzieningen via het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Deze voorzieningen omvatten onder andere onderdak, leefgeld, medische zorg en begeleiding. Net als andere inwoners dienen zij zich te houden aan de Nederlandse wet- en regelgeving.

De gemeente vindt het belangrijk dat opvang goed wordt georganiseerd, met aandacht voor leefbaarheid, veiligheid en contact met de omgeving. Daarom zijn er afspraken gemaakt tussen het COA, de gemeente, politie en andere betrokken organisaties. 

Een statushouder is een voormalig asielzoeker die een verblijfsvergunning heeft gekregen. Dit betekent dat deze persoon in Nederland mag wonen, werken en een nieuw bestaan kan opbouwen. Voor de Nederlandse wet- en regelgeving heeft een statushouder dezelfde rechten en plichten als andere inwoners van Nederland.

Gemeenten zijn wettelijk verplicht om een vastgesteld aantal statushouders te huisvesten. Hiervoor ontvangen gemeenten ieder halfjaar een taakstelling van het Rijk. Ook de gemeente Bergen op Zoom levert hieraan een bijdrage.

Statushouders krijgen doorgaans een sociale huurwoning aangeboden die past bij de samenstelling en grootte van hun huishouden. Een passend woningaanbod kan niet zonder geldige reden worden geweigerd. Wanneer een passende woning wordt afgewezen, kan dit gevolgen hebben voor het recht op opvang in een asielzoekerscentrum (AZC) en de ondersteuning die vanuit het COA wordt geboden.

Een woning toegewezen krijgen betekent niet dat deze gratis is. Zodra een statushouder een woning betrekt, gelden dezelfde verplichtingen als voor andere huurders. De huurder betaalt zelf de huur, energiekosten, water, gemeentelijke belastingen en de zorgverzekering. Net als andere inwoners kunnen statushouders, wanneer zij aan de voorwaarden voldoen, gebruikmaken van landelijke regelingen zoals huurtoeslag en zorgtoeslag.

Bij de toewijzing van sociale huurwoningen krijgen statushouders voorrang op een deel van de vrijkomende woningen. Dit is geen keuze van de gemeente of woningcorporatie, maar vloeit voort uit de wettelijke taak die gemeenten hebben om statushouders te huisvesten. Tegelijkertijd realiseert de gemeente zich dat de druk op de woningmarkt groot is en dat veel inwoners lang wachten op een betaalbare woning. Daarom wordt ingezet op het vergroten van de woningvoorraad voor alle woningzoekenden.

Na hun verhuizing starten statushouders met het opbouwen van hun leven in Nederland. Zij volgen een inburgeringstraject, leren de Nederlandse taal en worden begeleid naar werk, onderwijs of andere vormen van maatschappelijke participatie. Het doel is dat zij zo snel mogelijk zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving en in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien.

De gemeente werkt hierbij samen met onder andere Stadlander, VluchtelingenWerk Nederland en andere maatschappelijke organisaties.

Arbeidsmigranten zijn mensen uit andere landen die naar Nederland komen om hier te werken. De meeste arbeidsmigranten in Nederland komen uit andere Europese landen.  

Veel bedrijven in Bergen op Zoom en de regio zijn afhankelijk van arbeidsmigranten. Zij werken bijvoorbeeld in de logistiek, industrie, techniek, transport, dienstverlening en agrarische sector. Daarmee leveren zij een belangrijke bijdrage aan de lokale economie en arbeidsmarkt.  

Arbeidsmigranten komen niet naar Nederland voor opvang of asiel. Zij verblijven hier omdat zij een baan hebben of werk zoeken. Net als andere inwoners hebben zij rechten en plichten. Zij moeten zich houden aan Nederlandse wet- en regelgeving en betalen belasting en premies wanneer zij hier werken.  

Veel arbeidsmigranten wonen in reguliere woningen, particuliere woonvoorzieningen of speciaal voor arbeidsmigranten ingerichte huisvestingslocaties. Goede huisvesting is belangrijk, zowel voor de arbeidsmigrant zelf als voor de leefbaarheid in wijken en buurten.  

De gemeente heeft geen rol bij het vinden van werk voor arbeidsmigranten, maar ziet wel toe op onderwerpen als huisvesting, veiligheid, leefbaarheid, inschrijving en naleving van regels. Daarbij werkt de gemeente samen met werkgevers, huisvesters, de regio, handhavingspartners en de Nederlandse Arbeidsinspectie.  

De gemeente zet zich in voor: 

• veilige en verantwoorde huisvesting; 
• het voorkomen van overbewoning; 
• goede registratie van inwoners; 
• het tegengaan van uitbuiting en misstanden; 
• een goede balans tussen wonen, werken en leefbaarheid in wijken en buurten.

 Arbeidsmigranten zijn een belangrijke groep voor de regionale economie. Tegelijkertijd vraagt hun aanwezigheid om duidelijke afspraken en zorgvuldig beleid. Daarom zoekt de gemeente samen met partners voortdurend naar een goede balans tussen economische ontwikkeling, leefbaarheid en woonkwaliteit.